Co kryje smartfon?

Smartfon to jedno z najczęściej używanych urządzeń elektronicznych na świecie. Korzystamy z niego każdego dnia, ale rzadko zastanawiamy się, z czego jest zbudowany. Tymczasem wewnątrz tego niewielkiego urządzenia znajdują się dziesiątki cennych surowców, które mogą zostać odzyskane i ponownie wykorzystane. To właśnie dlatego zużyte telefony nie powinny trafiać do zwykłego kosza ani przez lata zalegać w domowych szufladach.

Smartfon to prawdziwa skarbnica surowców

W produkcji nowoczesnych smartfonów wykorzystuje się ponad 60 różnych pierwiastków chemicznych oraz wiele innych materiałów. Każdy z nich pełni określoną funkcję i odpowiada za prawidłowe działanie urządzenia. Jednym z najważniejszych jest krzem, z którego powstają układy scalone i procesory. Dzięki niemu smartfon może wykonywać miliony operacji w bardzo krótkim czasie. Równie ważna jest miedź wykorzystywana w przewodach, płytkach drukowanych oraz połączeniach elektrycznych. Ze względu na swoje doskonałe właściwości przewodzące stanowi jeden z najcenniejszych surowców możliwych do odzyskania.

W smartfonach znajdują się również metale szlachetne, takie jak złoto, srebro czy pallad. Złoto wykorzystywane jest w stykach i elementach elektronicznych, ponieważ doskonale przewodzi prąd i jest odporne na korozję. Srebro stosowane jest między innymi w połączeniach elektrycznych i materiałach przewodzących, natomiast pallad wykorzystywany jest m.in. w kondensatorach i innych elementach elektronicznych. Istotnym składnikiem akumulatorów litowo-jonowych jest lit, a także kobalt, który odpowiada za magazynowanie energii. Obudowy wielu telefonów wykonane są z aluminium tj. lekkiego, wytrzymałego materiału, który można wielokrotnie poddawać recyklingowi praktycznie bez utraty jego właściwości.

Szacuje się, że jedna tona zużytych telefonów komórkowych może zawierać średnio około 130 kg miedzi, 3,5 kg srebra oraz 340 g złota. Pokazuje to, jak cenne surowce kryją urządzenia, które często uznajemy za bezużyteczne.

Dlaczego odzysk surowców ma tak duże znaczenie?

Wydobycie metali wykorzystywanych do produkcji elektroniki wiąże się z dużym zużyciem energii, wody oraz zasobów naturalnych. Jednocześnie zapotrzebowanie na elektronikę stale rośnie, a wiele wykorzystywanych dziś surowców należy do zasobów ograniczonych. Część z nich zaliczana jest do tzw. surowców krytycznych, czyli materiałów o strategicznym znaczeniu dla rozwoju nowoczesnych technologii i transformacji energetycznej. Dlatego ich odzysk z elektroodpadów staje się coraz ważniejszym elementem gospodarki o obiegu zamkniętym.

Jednym z filarów gospodarki o obiegu zamkniętym jest odzyskiwanie surowców z zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Odpowiednio przetworzone elektroodpady stają się źródłem materiałów, które mogą zostać ponownie wykorzystane do produkcji nowych urządzeń. Pozwala to ograniczyć wydobycie surowców pierwotnych, zmniejszyć ilość odpadów oraz ograniczyć wpływ produkcji elektroniki na środowisko. Zużyty smartfon nie jest więc odpadem w tradycyjnym rozumieniu. To cenne źródło materiałów, które dzięki recyklingowi mogą wrócić do obiegu i otrzymać drugie życie.

Odzysk surowców z elektroodpadów określany jest często mianem urban mining, czyli „miejskiego górnictwa”. Zamiast wydobywać kolejne surowce z kopalń, można pozyskiwać je z urządzeń, które zostały już wyprodukowane i trafiły do recyklingu. Dzięki temu ograniczamy eksploatację zasobów naturalnych i lepiej wykorzystujemy materiały, które już znajdują się w obiegu gospodarczym.

Czy można samodzielnie odzyskać złoto ze smartfona?

Informacja o tym, że smartfony zawierają złoto, srebro czy miedź, może brzmieć zachęcająco. W praktyce jednak samodzielny odzysk tych surowców nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Choć szacuje się, że jedna tona zużytych telefonów może zawierać około 130 kg miedzi, 3,5 kg srebra i 340 g złota, w pojedynczym smartfonie ilości tych metali są bardzo niewielkie. Ich odzyskanie wymagałoby rozebrania setek urządzeń oraz zastosowania specjalistycznych technologii i substancji chemicznych.

Odzysk tych surowców w warunkach domowych jest nie tylko nielegalny ale po prostu nieopłacalny. Wymaga zastosowania specjalistycznych technologii, kosztownych procesów chemicznych oraz przetworzenia bardzo dużej liczby urządzeń, aby odzyskane metale miały realną wartość ekonomiczną. Profesjonalne zakłady przetwarzania wykorzystują zaawansowane procesy mechaniczne, chemiczne i metalurgiczne, które pozwalają odzyskiwać cenne materiały w sposób bezpieczny, efektywny i zgodny z obowiązującymi przepisami. Dzięki temu metale mogą zostać ponownie wykorzystane do produkcji nowych urządzeń, zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym.

Samodzielny demontaż zużytego sprzętu może być również niebezpieczny. Baterie litowo-jonowe mogą ulec uszkodzeniu i zapłonowi, a niektóre elementy urządzeń zawierają substancje wymagające odpowiedniego postępowania podczas przetwarzania. Co więcej, zgodnie z obowiązującymi przepisami przetwarzanie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego powinno odbywać się wyłącznie w uprawnionych zakładach. Dlatego zużyte telefony najlepiej przekazywać do punktów zbiórki elektroodpadów, skąd trafiają do profesjonalnych zakładów odzysku.

Każdy telefon może otrzymać drugie życie

Oddanie niepotrzebnego telefonu do punktu zbiórki to prosta decyzja, która ma realne znaczenie. Dzięki profesjonalnemu recyklingowi odzyskiwane są cenne surowce, ograniczane jest wydobycie nowych zasobów, a ilość odpadów trafiających do środowiska ulega zmniejszeniu. To właśnie na tym opiera się gospodarka o obiegu zamkniętym – materiały zawarte w produktach nie kończą swojego życia wraz z urządzeniem, lecz mogą zostać ponownie wykorzystane do produkcji nowych sprzętów.

Choć pojedynczy smartfon zawiera jedynie śladowe ilości metali szlachetnych, w skali milionów urządzeń mają one ogromną wartość. Dlatego każdy oddany do recyklingu telefon to niewielki, ale ważny krok w kierunku bardziej odpowiedzialnego gospodarowania zasobami naszej planety.